حسنا چند وقتی بود در خانه قدیمی پدربزرگ، زندگی میکردند. حسنا، با همان سبکِ عجیب و غریب در اتاق پدربزرگ با دست شیرجه زد. او دوست داشت همیشه با دستهایش راه برود؛ انگار با این کار، دنیا را از زاویهای میدید که بقیه از آن بیخبر بودند.
«پدربزرگ… اجازه هست بروم زیرزمین؟»
پدربزرگ، که در سکوتِ اتاق غرق در تلاوت قرآن بود، نگاهی از زیر عینکش به او انداخت: «حسنا جان! با دست میخوای بری زیرزمین؟»
حسنا، در حالی که کف دستهایش روی زمین بود، با هیجان پرسید: «معلومه با دست میروم»
پدربزرگ لبخندی زد: «اما نمیتوانی کار درستی نیست.»
حسنا تندی گفت: «خواهش میکنم من میتوانم.» پدربزرگ خندید سرش را تکان داد گفت: «ای وروجک حتما میخوای همانطوری که خودت میخوای بروی.» حسنا سرش را بالا آورد تا چشمان پدربزرگ را ببیند و جواب بدهد. اما تعادلش را از دست داد. مثل بادکنکی که ناگهان بادش خالی شده باشد، مستقیم روی پدربزرگ سقوط کرد! لحظهای سکوت شد. حسنا صورتش سرخ شد. درد کمرش را کاملاً فراموش کرد و با دستپاچگی بلند شد: «وای! ببخشید… واقعاً ببخشید!»
پدربزرگ در حالی که موهایش را مرتب میکرد، گفت: «دختر گلم، این کارت آخرش باعث میشود هم خودت و هم دیگران را به دردسر بیندازی.»
حسنا گفت: «قول میدهم! این بار واقعاً مراقب هستم. فقط… فقط اجازه بدهید میخواهم ببینم آن پایین چه خبر است.»
پدربزرگ به او خیره شد. «فعلاً برو، میخواهم قرآن بخوانم.»
حسنا میخواست به زیرزمین برود. چرخی روی هوا زد و روی پا از اتاق خارج شد. او و خانوادهاش قرار بود تا وقتی خانه جدیدشان ساخته شود، مهمان پدربزرگ باشند. حسنا در اتاق حال دوباره چرخی در هوا زد پابه هوا دست روی زمین راه رفت، حامد که روی مبل لم داده بود، با دیدن او نیشخندی زد: «تا وقتی خانهمان ساخته شود، میخواهی اینجا را با کارهای عجیب خودت خراب کنی؟ همه که مثل ما نیستند تحملت کنند!»
حسنا خودش را روی مبل انداخت و گفت: «حسودی نکن حامد! تو هم بلدی مثل من راه برو تا دنیا را وارونه ببینی!»
در همین لحظه، بابا با آچاری در دست از سمت دستشویی وارد شد. «چقدر سروصدا میکنید؟ پدربزرگ اذیت نمیشود؟»
صدای مادر هم از آشپزخانه آمد: «راه رفتنهای عجیب حسنا هم که پدربزرگ را کلافه میکند!»
حسنا زیر لب زمزمه کرد: «چرا همه به من گیر میدهند» او به یاد سقوط روی پدربزرگ افتاد و گونهاش سرخ شد. به بابا گفت: «میشود پدربزرگ را راضی کنید در زیرزمین را باز کند؟ قبلاً که اینقدر سختگیر نبود!»
بابا آهی کشید: «حسنا، آنجا خط قرمز پدربزرگ است. حتما چیزی دارد نمیخواهد کسی ببیند.» بعد به سمت آشپزخانه رفت و گفت: «خانم، فکر کنم نشتی آب از زیرزمین است، شیر آب درست نشد.»
چشم حسنا برق زد. «یعنی نشتی از زیرزمین است؟ پس باید برویم ببینیم!» با سرعت به سمت حیاط رفت. چرخی زد روی دستهایش قرار گرفت. دمپاییها را پوشید، اما وقتی به پلههای سنگی رسید، انگار دوباره یادش رفت که دستش روی زمین است! دستش را مثل پا بلند کرد. اما دستش تا پله بعدی خیلی فاصله داشت. داشت تعادلش را از دست میداد. پلهها برای این کار ساخته نشده بودند. پدربزرگ و بابا از اتاق بیرون آمدند. پدربزرگ با دیدن حسنا گفت: «فهمیدی؟ همیشه بهتر است پاها روی زمین راه بروند، نه در هوا!»
حسنا با لجبازی گفت: «من دوست دارم که پا روی زمین نباشد!» اما بعد، آرام دو پله را با دست پایین آمد و نگاهشان کرد: «حالا میخواهید بروید زیرزمین یا گلدانها را آب بدهید؟»
پدربزرگ گفت: «هر دو! اما من با پا میروم و با دست گلها را آب میدهم!»
حسنا روی پایش آمد. پدربزرگ گفت: «بسیار خب، حسنا! اگر میخواهی بروی زیرزمین همین یکبار با دست برو» حسنا با خودش فکر کرد :«اگر بتوانم موفق شوم دیگر به من گیر نمیدهند با پا راه برو.» بعد گفت: «باشه.» حامد که تازه وارد حیاط شده بود فریاد زد: «اِ! پس من هم میآیم!»
پدربزرگ درِ چوبی و سنگین زیرزمین را باز کرد. صدای جیرجیر در، پیچید. حسنا با دستهایش، پلههای سرد و نمناک را یکییکی پایین رفت و حامد، با حالتی که انگار دارد وارد یک غار متروک میشود، پشت سرش رفت.
داخل زیرزمین تاریک بود. فقط بوی خاک نمناک و فلز میآمد. حامد با صدایی لرزان گفت: «حسنا… من هیچی نمیبینم! خیلی ترسناک است!»
حسنا، در حالی که کف دستهایش از رطوبت زمین خیس شده بود، گفت: «صبر کن، چشمهایت عادت میکند. فقط پشت من بیا.»
حامد آرام آرام حرکت میکرد. هر چه جلوتر میرفتند، تاریکی کمرنگ میشد و اشیاءِ عجیبِ قدیمی، از دل سایهها بیرون میآمدند. حامد گفت: «حسنا، نگاه کن! چقدر وسایل اینجا عجیب است!»
حسنا گفت: «من که فعلا چیزی را نمیبینم.» حامد که داشت با دقت اطراف را میگشت، ناگهان در گوشهای، چیزی را دید که در نور ضعیفِ زیرزمین، درخشید.
چشمانش گِرد شد: «وای حسنا! این را ببین! حتماً مال باباست!» حسنا پرسید: «چی؟»
حامد بدون معطلی، به سمت یک میز قدیمی و غبارگرفته دوید. «یک توپ چهلتیکه! اصلِ جامجهانی! حسنا، من این را میخواهم حتما این گنج بوده که در قفل کردند»
او توپ را قاپید و با سرعت از بین پلهها به سمت بالا دوید. حسنا که از این رفتار حامد جا خورده بود، تنها توانست با تعجب فریاد بزند: «حامد! صبر کن! کجا میروی؟! توپم مگه شد گنج.»
حسنا ایستاد. صدای خندههای حامد در حیاط شنیده میشد. حسنا در تاریکیِ زیرزمین تنها ماند. او میخواست از لجبازیاش دست بکشد و با پا راه برود. روی پنجهی دستهایش جلوتر برود؛ زیرزمین تاریک و خنکتر به نظر میرسید. ناگهان، تمام حواس حسنا در یک نقطه متمرکز شد. لبهی دستِ راستش، چیزی را حس کرد. چیزی که نه گَرم بود و نه نرم؛ یک حسِ لغزنده و خنک که انگار داشت پوست دستش را قلقلک میداد. برای یک لحظه، زمان ایستاد. حسنا خشکش زد. از سردی روی دستش جیغی کشید. تعادلش را از دست داد و روی زمین سقوط کرد. ناگهان زمین خیس شد. بوی سرکه در همه جا پیچید. صدای جیغ او، مثل یک زنگ خطر در تمام خانه پیچید.
پدربزرگ، بابا و حامد، با نورِ چراغقوه به زیرزمین هجوم آوردند. حسنا در حالی که از ترس میلرزید و اشک از چشمانش میریخت، با انگشت به گوشهی تاریک دیوار اشاره کرد: «مار! مار! یک مار بزرگ دارد! از یک جایی هم آب ریخت.»
نورِ چراغقوه روی دیوار رفت. پدربزرگ، لبخندی بر لبانش نشست و گفت: «آرام باش حسنا… این که یک مار نیست؛ فقط یک مارمولکِ کوچک است که از تو ترسیده! آن هم آب نیست همه زحمت من برای خوشحال کردن مادرت بود.»
بابا، که با نگرانی به دنبال حسنا میگشت، او را در آغوش گرفت و از آن فضای نمناک بیرون آورد. او را روی تختِ کنار حوض نشاند. حسنا نگاهی به خراش روی دستش انداخت. دستش را خوب نمیتوانست تکان دهد. بابا در حالی که موهای حسنا را از روی پیشانیاش کنار میزد، گفت: «نگفتم این خانه، جایِ راه رفتن با دست نیست؟ بابا کدام زحمتتون هدر رفت؟»
پدربزرگ گفت: «عروسم سیر ترشی دوست دارد. من هم از پارسال یک سیرترشی خریدم که یک سال نگه دارم تا شب تولدش به او بدهم. در زیرزمین را بستم که متوجه نشود.» حسنا، در حالی که با پشتِ دستش اشکهایش را پاک میکرد، به پدربزرگ و بابا نگاه کرد. با صدایی که هنوز کمی میلرزید، زیر لب گفت: «ببخشید اگر من همه چی را رعایت میکردم نه خودم زخمی میشدم نه هدیه مامان داغان میشد.» مـامان به خاطر سروصدا به حیاط آمد و پرسید: «چی شده؟»بعد مامان بو کشید گفت: «این بوی ترشی از کجاست؟ منظورت چیه؟ حسنا چی شده؟» پدربزرگ، در حالی که درِ چوبی و سنگین زیرزمین را با صدای “تَق” قفل میکرد، نگاهی به مادر انداخت و گفت: «هیچی دخترم باید دنبال یک غافلگیری دیگر باشم. حالا خوبیش این بود حسنا فهمید پا برای راه رفتن است.» حسنا به پدربزرگ نگاه کرد و گفت: «شما می دانستید توی زیرزمین نمیشود با دست راه رفت.» بابا خندید و گفت: «بله که مطمئن بودم.»
نویسنده: مریم چیتگر

